Rozpoznanie ciąży

Objawy ciąży są przedmiotem wielu żywiołowych dyskusji toczących się w internecie i na łamach prasy kobiecej. Kobiety prześcigają się w opowieściach na ten temat. Prawda jest jednak dosyć brutalna. Większość z tych opowieści jest nieprawdziwa.

Nie jest możliwe rozpoznanie ciąży w pierwszym tygodniu od zapłodnienia. Najbardziej czułe testy ciążowe obecnie dostępne na rynku pozwalają na wykrycie podjednostki beta gonadotropiny kosmówkowej (beta-HCG) – hormonu wytwarzanego przez zapłodnioną komórkę jajową po 2 tygodniach od zapłodnienia. Beta-HCG można oznaczać z próbki krwi lub moczu.

Ciąży mogą towarzyszyć różne objawy, które podzielno na trzy grupy:

  • przypuszczalne
  • prawdopodobne
  • pewne

Stwierdzenie objawów przypuszczalnych i prawdopodobnych nie pozwala na jednoznaczne rozpoznanie ciąży. Jedynie występowanie objawów pewnych upoważnia do postawienia takiego rozpoznania.

Objawy przypuszczalne

Jednym z objawów przypuszczalnych, potocznie jednoznacznie utożsamianych z ciążą, jest brak wystąpienia miesiączki. Ciąża jest najczęstszą przyczyną tego stanu, ale warto pamiętać, że nie jedyną. Brak miesiączki może być spowodowany również innymi przyczynami np. zaburzeniami hormonalnymi, chorobami przewlekłymi, przedwczesnym przekwitaniem oraz restrykcyjną dietą i/lub nadmiernym wysiłkiem fizycznym (np. w trakcie gwałtownego odchudzania się).

Z drugiej jednak strony warto podkreślić, że u części kobiet w początkowym okresie ciąży (I trymestr) występują cykliczne kilkudniowe plamienia/krwawienia. Jest to objaw przemijający, który nie wymaga leczenia. Pierwsze plamienie/krwawienie po zapłodnieniu może być spowodowane implantacją zarodka, ale zazwyczaj bywa niezauważalne.

Jeśli krwawienia występują w II trymestrze ciąży lub jeżeli wystąpiło krwawienie po kilkunastodniowym okresie braku miesiączki w I trymestrze ciąży lub plamienie/krwawienie trwa dłużej niż kilka dni należy niezwłocznie udać się do lekarza.

Kolejnym przypuszczalnym objawem ciąży są zmiany w obrębie piersi i/lub ból/tkliwość piersi tzw. mastodynia/mastalgia. Na początku ciąży u większości kobiet dochodzi do powiększenia się piersi oraz do powstania w nich grudkowatych zgrubień. Towarzyszy im zwiększona tkliwość piersi, świąd oraz zmiana zabarwienia brodawek. Widoczne stają się naczynia krwionośnie na skórze piersi, co jest wynikiem intensywnego rozwoju gruczołów mlekowych oraz ich wzmożonego ukrwienia. Warto jednak mieć na uwadze fakt, że powiększenie i bolesność piersi mogą być również spowodowane przez zaburzenia hormonalne nie związane z ciążą.

Najsławniejszymi przypuszczalnymi objawami ciąży są poranne mdłości z wymiotami lub bez wymiotów. Stan ten prawdopodobnie jest wywołany zwiększoną ilością hormonów w organizmie kobiety (estrogenów i gonadotropiny kosmówkowej) mającą miejsce w trakcie ciąży. Wymioty pojawiają się zwykle rano i mogą występować przez kilka godzin w ciągu dnia, mogą również pojawiać się w nocy. Dotyczą od 50% do 70% ciężarnych. Wymioty mogą występować od 4 tygodnia ciąży i najczęściej ustępują około 14 tygodnia ciąży. Najczęściej nie zaburzają procesu przyjmowania pokarmów, ale w sytuacji bardzo nasilonych/częstych wymiotów może dojść do zmniejszenia masy ciała.

Jeżeli nudności/wymioty uniemożliwiają prawidłowe odżywianie się należy zasięgnąć porady lekarza.

Zaburzenia w oddawaniu moczu w postaci częstego oddawania moczu (częstomocz) to także jeden z przypuszczalnych objawów ciąży.

Odpowiedzialne za to są:

  • zwiększone ukrwienie w obrębie narządów moczowo – płciowych spowodowane działaniem podwyższonych stężeń hormonów (estrogeny i progesteron) – w początkowym okresie ciąży
  • uciskanie pęcherza moczowego przez powiększającą się macicę – w późniejszym okresie ciąży.

W II trymestrze ciąży częstomocz ustępuje.

Należy pamiętać, że częstomocz może być również objawem zakażenia układu moczowego lub może być wywołany przez ucisk pęcherza moczowego nie spowodowany ciążą. Jednakże, jeżeli nie stwierdza się infekcji układu moczowego u ciężarnej objaw ten nie wymaga leczenia.

Kolejnymi przypuszczalnymi objawami ciąży są: zmęczenie, senność, drażliwość i ogólne osłabienie. Choć dotyczą ok. 40% ciężarnych to są one wysoce niespecyficzne (mogą mieć wiele różnych przyczyn). Pojawiają się już w trakcie pierwszych tygodni ciąży i ustępują przed 20-ym tygodniem ciąży.

Za przypuszczalny objaw ciąży zostały również uznane wyczuwalne ruchy płodu. Objaw pojawia się relatywnie późno tzn. około 18-20 tygodnia ciąży u pierwiastek (pierwsza ciąża) i około 16-18 tygodnia ciąży u wieloródek (kolejna ciąża). W tym czasie, najczęściej ciąża jest już potwierdzona w badaniu ultrasonograficznym.

Objawy prawdopodobne

Objawy prawdopodobne ciąży to:

  • powiększenie brzucha
  • zmiany w obrębie szyjki macicy
  • dodatni wynik testu ciążowego

Powiększanie się obwodu brzucha rozpoczyna się w 12-14 tyg. ciąży. Początkowo jest związane ze zwolnieniem perystaltyki jelit, a następnie z przemieszczaniem jelit przez powiększającą się macicę.

Należy pamiętać, że przyrost wielkości macicy może być również spowodowane np. przez powiększające się mięśniaki macicy, a zwiększony obwód brzucha może być spowodowany nadmiernym odkładaniem się tkanki tłuszczowej (otyłością) w związku z przekarmieniem.

Objawy stwierdzane w obrębie szyjki macicy polegają na zmianie zabarwienia na purpurowe w obrębie ściany pochwy i części pochwowej szyjki macicy w ciągu pierwszych 6-8 tygodni ciąży. Niestety objaw ten może stwierdzić tylko lekarz specjalista w trakcie badania ginekologicznego.

Natomiast łatwo zauważalna może być zwiększona ilość wydzieliny pochwowej o kolorze biało-szarym, która zawiera śluz szyjkowy oraz złuszczone komórki nabłonka pochwy. Zwiększona ilość wydzieliny pochwowej jest spowodowana zmianami hormonalnymi, które mają miejsce w trakcie ciąży.

Pomimo ciągłej poprawy jakości i czułości ogólnodostępnych testów ciążowych, wynik takiego testu wciąż nie jest w 100% miarodajny.

Objawy pewne

Do jednoznacznego rozpoznania ciąży upoważnia stwierdzenie tzw. pewnych objawów ciąży. Są to:

  • słyszalna czynność serca płodu
  • wyczuwalne ruchy płodu
  • uwidocznienie płodu lub jaja płodowego w jamie macicy w czasie badania USG.

Czynność serca płodu można stwierdzić za pomocą stetoskopu około 18 tygodnia ciąży u szczupłej kobiety, jednakże w przypadku dużej ilości tkanki tłuszczowej obecnej na brzuchu może być to bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe.

Wyczuwalne ruchy płodu są możliwe do stwierdzenia przez badającego w III trymestrze ciąży.

Dzięki wielkiemu postępowi w technice ultrasonograficznej, obecnie, w badaniu USG zarodek można stwierdzić już w 3 tygodniu po zapłodnieniu.

Jeśli kobieta podejrzewa, że może być w ciąży, pierwszym krokiem powinno być wykonanie testu ciążowego. Taki test można kupić w aptece bez recepty. Warto jednak pamiętać, że dostępne w aptekach testy, niezależnie od zapewnień producentów, nie dają 100% pewnych wyników. Niezależnie od wyniku warto taki test powtórzyć np. w kolejnym dniu.

Jeśli wynik jest dodatni należy udać się do lekarza, który potwierdzi obecność ciąży w badaniu USG.

Jeśli wynik jest ujemny, ale kobieta podejrzewa, że może być w ciąży również warto udać się do lekarza wykonując wcześniej badanie stężenia beta-HCG we krwi.

Opracowała:
Lek. med. Dorota Michałek
Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny,
Klinika Pediatrii z poddziałem chorób dietozależnych.

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*